Aylarca Bekleyen Beyaz Eşya: İlk Çalıştırmada 9 Kontrol

Yazlık daire, kiraya verilmeyen ikinci konut, uzun süre boş kalan ev — hepsinde aynı sahne yaşanır: sezon açılır, cihaz çalıştırılır ve ortaya bir sızıntı, bir koku ya da bir tahliye sorunu çıkar. Bu sorunların büyük bölümü gerçek bir arıza değil, bekleme döneminin sonucudur; doğru sırayla çalıştırıldığında çoğu kendiliğinden kapanır. Bu yazıda aylarca duran bir cihazı ilk kez çalıştırırken yapılacak dokuz kontrolü ve ilk 24 saatte izlenecekleri sıraladık. Sezonluk daire yoğunluğunun en yüksek olduğu bölgedeki servis kapsamımız için Konyaaltı beyaz eşya onarımı sayfamıza bakabilirsiniz.

Bekleyen cihazda ne oluyor?

Bir beyaz eşya çalışmadığında yıpranmaz diye düşünülür. Oysa hareketsizlik kendi başına bir yük türüdür ve dört ayrı mekanizmayla ilerler:

• Contalar kurur. Kapı contası, körük ve hortum bağlantılarındaki lastikler nemle esnekliğini korur. Aylarca kuru kaldıklarında sertleşir, üzerlerindeki kıvrımlar kalıcı iz bırakır ve ilk çalıştırmada tam sızdırmazlık sağlayamazlar.
• Durgun su tortu bırakır. Tahliye pompasında, filtre gövdesinde ve hortumun alçak noktasında her zaman bir miktar su kalır. Bu su buharlaşırken içindeki kireç ve kalıntıyı yüzeyde bırakır; pompa çarkı ilk dönüşünde bu tabakaya karşı zorlanır.
• Nem, elektronik tarafa geçer. Havalandırılmayan kapalı bir dairede bağıl nem yükselir. Kart üzerindeki bağlantı noktalarında ve soketlerde oluşan oksitlenme, sahil bandındaki tuzlu havayla birleştiğinde "bazen çalışıyor bazen çalışmıyor" tipi kararsız arızalar üretir.
• Soğutucularda yağ yerleşir. Kompresör uzun süre durduğunda yağ, hareketli parçaların üzerinden çekilir. İlk çalıştırmada cihaz birkaç saat boyunca normalden yüksek sesle ve daha uzun süreyle çalışabilir; bu, dengeye gelme sürecidir.

Bu dördü de arıza değil, durum. Ancak yanlış sırayla çalıştırıldığında hepsi arızaya dönüşebilir — örneğin tortulu bir pompayı yük altında ilk kez döndürmek, çarkın kilitlenmesiyle sonuçlanabilir.

Fişe takmadan önce: üç dakikalık göz kontrolü

Cihazı prize takmadan önce bakılacak üç şey var ve üçü de üç dakikanızı alır:

1. Prizi ve kabloyu kontrol edin. Uzun süre boş kalan dairelerde priz içine toz ve nem dolabilir. Kabloda ezilme, kemirilme izi veya yeşilimsi oksitlenme varsa cihazı çalıştırmayın.
2. Cihazın arkasına ve altına bakın. Kuruyan bir sızıntının bıraktığı beyaz iz, gitmeden önce var olan bir sorunun kanıtıdır. Zeminde kemirgen veya böcek izi arayın; bekleyen cihazların arka bölümü bu canlılar için sıcak ve korunaklı bir alandır.
3. Kapağı açıp koklayın. Küf kokusu geliyorsa temizlik programı ilk iş olmalıdır. Yanık ya da plastik kokusu geliyorsa cihazı hiç çalıştırmayın; bu, bekleme kaynaklı bir durum değildir.

Çamaşır makinesi: conta, filtre, tahliye

Bekleme sonrası en çok şikâyet üreten cihaz çamaşır makinesidir, çünkü içinde en çok su kalan cihaz odur.

Sırayla: tahliye filtresini açın. Altına geniş bir kap koyun; birikmiş su bulanık ve kokulu çıkabilir. Filtreyi temizleyin, gövdenin içine parmağınızla bakın ve pompa çarkını elinizle bir tur döndürün. Çark zor dönüyorsa yerinde tortu var demektir; zorlamadan birkaç kez döndürüp bırakın.

Ardından körük katlarını açın. Kuru bir bezle içeriyi silin, katların arasında kalan ip ve tortuyu alın. Bu bölge hem koku hem sızıntı kaynağıdır.

Son olarak deterjansız, boş, altmış derecelik bir program çalıştırın ve makinenin başında durun. Bu program üç şeyi aynı anda yapar: hattı yıkar, contaları nemlendirir ve varsa sızıntıyı siz oradayken gösterir.

Bulaşık makinesi: kuruyan conta ve su kilidi

Bulaşık makinesinde bekleme döneminin iki belirgin etkisi vardır. Birincisi kapı contasının kuruması; ilk programda kapak çevresinden gelen birkaç damla genellikle bununla ilgilidir ve iki üç programda kendini toparlar.

İkincisi daha az bilinir: tahliye hattındaki su kilidi kurur. Gider hattıyla cihaz arasındaki su tıpası buharlaştığında gider kokusu doğrudan cihaza geri gelir. Bu, temizlikle geçmeyen bir kokudur; çözüm, birkaç program çalıştırarak kilidin yeniden dolmasını sağlamaktır.

Çalıştırmadan önce filtre grubunu çıkarıp yıkayın, püskürtme kollarının deliklerini kontrol edin ve tuz ile parlatıcı hazneleri boşsa doldurun. İlk programı boş ve en yüksek sıcaklıkta çalıştırın.

Buzdolabı ve derin dondurucu: bekleme ve ilk soğutma

Soğutucu cihazlarda kural nettir: cihaz yatırılmış ya da taşınmışsa, fişe takmadan önce dik konumda beklemesi gerekir. Kılavuzlar genellikle dört ila altı saat söyler; bekleme süresince kompresör yağı yerine döner. Yatık taşınmış bir dolabı hemen çalıştırmak, yağın soğutma hattına kaçması ve kalıcı verim kaybı anlamına gelebilir.

Cihaz yerinde durduysa da içini temizleyip kurulamak gerekir. Arka duvarın alt orta noktasındaki tahliye deliğini kontrol edin — bekleme döneminde tıkanmışsa ilk çalışmada içeride su birikir.

Fişe taktıktan sonra cihazı boş çalıştırın ve dört saat bekleyin. İç sıcaklık kademeli düşüyorsa süreç normaldir. Dolabı hemen doldurmak, kompresörü ilk saatlerde gereksiz yere zorlar.

Fırın, ocak ve kurutma makinesi

Fırında bekleme sonrası ilk iş boş çalıştırmaktır: en yüksek sıcaklıkta yarım saat, mutfak havalandırması açık. Bu, iç yüzeyde biriken nemi ve kokuyu uzaklaştırır. İlk çalıştırmada hafif duman görmek olağandır; sürüyorsa durdurun.

Ocakta — özellikle gazlı ocaklarda — bek deliklerinin tıkanıp tıkanmadığına bakın. Alev düzensiz, sarımsı veya tek taraflı çıkıyorsa delikler tıkalıdır. Gaz hortumunun üzerindeki son kullanma tarihini de kontrol edin; bu, uzun süre boş kalan evlerde en sık gözden kaçan güvenlik maddesidir.

Kurutma makinesinde kapalı ortamda kalan nem, tiftik filtresinde ve kondenser bölmesinde küf üretir. Filtreyi çıkarıp yıkayın, kondenserli modellerde bölmeyi açıp temizleyin ve ilk çevrimi boş çalıştırın.

Dokuz kontrol: tek tabloda

Tabloyu yana kaydırabilirsiniz →

İlk 24 saat: neyi izlemeli?

İlk çalıştırma sorunsuz geçtiyse iş bitmiş değil. Bekleme kaynaklı sorunların bir bölümü ilk gün içinde ortaya çıkar:

• Su izi. Cihazların altına kuru bir kâğıt havlu serin ve akşam kontrol edin. Küçük bir sızıntıyı gözle görmek zordur, kâğıt gösterir.
• Ses. İlk saatlerde artan ses normaldir; yirmi dört saat sonra hâlâ sürüyorsa not alın.
• Buzdolabı sıcaklığı. Bir bardak suyu dolabın orta rafına koyun ve ertesi gün sıcaklığına bakın. Cihazın gösterdiği değere değil, içerideki gerçek duruma bakmış olursunuz.
• Koku. Bir programdan sonra geçmeyen koku, temizlik değil tahliye düzeni sorununa işaret eder.

Gitmeden önce: kapanış protokolü

Bir sonraki sezonun kolay geçmesi, bu sezonun sonunda ne yaptığınıza bağlı. Daireyi kapatırken:

• Çamaşır ve bulaşık makinesinde tahliye filtresini boşaltın ve kapağını aralık bırakın.
• Su ana vanasını kapatın; cihazların giriş hortumlarını basınç altında bırakmayın.
• Buzdolabını boşaltın, temizleyin, tamamen kurulayın ve kapağını aralık bırakarak fişini çekin.
• Diğer cihazların fişini çekin; uzun süreli boşlukta elektrik dalgalanması riski ortadan kalkar.
• Mümkünse bir komşuya ya da tanıdığa ara ara havalandırma ricasında bulunun. Nem, bekleyen cihazın en sessiz düşmanıdır.

Sezonluk kullanımın yoğun olduğu evlerde bakım takvimini ayrıca kurmak gerekir; aylık, mevsimlik ve yıllık adımları Antalya'da beyaz eşya bakım rehberinde listeledik.

Ne zaman servis çağırmalı?

Aşağıdakiler bekleme kaynaklı değildir ve kendiliğinden düzelmez:

• Sızıntı birkaç programda azalmıyor, aksine artıyorsa.
• Makine su almıyor ve giriş süzgecini temizlemenize rağmen durum değişmiyorsa.
• Buzdolabı yirmi dört saat sonra hâlâ soğutmuyor ya da sürekli çalışıp hiç durmuyorsa.
• Cihaz çalışırken elektrik sigortası atıyorsa — bu durumda cihazı tekrar çalıştırmayın.
• Gövdede karıncalanma hissediliyorsa; bu genellikle topraklama kaynaklıdır ve cihazdan önce tesisatın kontrol edilmesi gerekir.

Sezon açılışında randevu yoğunluğu belirgin biçimde artar. Daireyi kullanmaya başlamadan birkaç hafta önce yapılan kontrol, hem daha rahat bir randevu hem de küçükken çözülen bir arıza anlamına gelir.

Sıkça sorulan sorular

Altı ay çalışmayan çamaşır makinesi doğrudan çalıştırılabilir mi?

Çalıştırılabilir ama önce boş bir program önerilir. Bekleme süresince tahliye hattında ve pompa gövdesinde kalan su tortu bırakır, körük katlarında nem birikir. Deterjansız, altmış derecelik boş bir program hem hattı yıkar hem de sızıntı olup olmadığını çamaşırlarınızı riske atmadan gösterir.

Uzun süre kapalı kalan buzdolabını fişe taktım, hemen soğutmadı. Bozuldu mu?

Muhtemelen hayır. Boş bir buzdolabının iç sıcaklığı dengeye gelene kadar dört ila altı saat geçebilir; cihaz taşınmış ya da yatırılmışsa bu süre daha da uzar. Kompresör çalışıyor, arka bölüm ısınıyor ve iç sıcaklık saatler içinde kademeli düşüyorsa süreç normal işliyor demektir.

Sezon başında makinenin altından su geldi, arıza mı?

Çoğu zaman değil. Kuruyup esnekliğini kaybetmiş bir conta ilk çalıştırmada sızdırır; su birkaç programdan sonra kesilirse sorun contanın nemlenmesiyle çözülmüştür. Su miktarı artıyorsa veya belirli bir noktadan sürekli damlıyorsa o zaman gerçek bir sızıntı vardır ve cihazı çalıştırmayı bırakmak gerekir.

Kapalı kalan dairede küf kokusu makineye siner mi?

Siner. Kapalı ve havalandırılmayan bir ortamda cihazın içinde kalan nem küf üretir; koku çoğu zaman körük katlarından, deterjan çekmecesinden ve tahliye filtresinden gelir. Üçünü birlikte temizleyip yüksek sıcaklıkta boş bir program çalıştırmak genellikle yeterli olur.

Yazlığa yılda bir gidiyorum. Cihazların fişini çekili tutmalı mıyım?

Soğutucu cihazlar dışındakiler için evet. Fişi çekilmiş bir çamaşır veya bulaşık makinesi elektrik dalgalanmasından etkilenmez. Buzdolabını uzun süre kapatacaksanız içini boşaltıp temizleyin, çözülen suyu alın ve kapağını aralık bırakın — kapalı bırakılan boş bir dolap birkaç hafta içinde küf tutar.

Uzun süre çalışmamış cihazın garantisi bu durumdan etkilenir mi?

Bekleme tek başına garantiyi düşürmez; belirleyici olan arızanın nedenidir. Cihazınız üretici garantisi kapsamındaysa ilk başvuruyu markanın yetkili servisine yapmanız gerekir. Bağımsız bir servise yaptırılan müdahalenin garantiyi nasıl etkilediğini garanti rehberimizde ayrıntılı anlattık.